Van Amundsen Hotell tot Hollandsk Gjestehus
Vinstra
Het treinstation welke in het gehucht Byre werd gebouwd kreeg de naam Vinstra, genoemd naar een kleine lokale rivier. De bouw van de spoorlijn door het Gudbrandsdal tot het plaatsje 'Otta' kwam gereed in 1896. Het was in 1890 dat de regering het besluit nam tot de aanbouw van het spoor. Dit zorgde voor veel optimisme in Gudbrandsdalen en uiteindelijk bracht het spoor veel nieuwe investeringen en economische groei met zich mee.
Amundsen Hotell 1905
Het was in 1905 dat Berthe en Knut Amundsen een perceel grond kochten van ca. 5.000 m2 om daar een hotel te gaan bouwen. De koopsom was 1000 Noorse Kronen. Het perceel lag gunstig nabij de doorgaande weg van Oslo naar Trondheim en bovendien bij de nieuwe brug 'Sundbrua' in het plaatsje Vinstra. Berthe en Knut waren nog niet zo lang samen en hadden lang over deze stap nagedacht. Ze hadden een dochter, Margit Kristine, geboren 21 augustus 1903.
In het arbeiders-vereniginggebouw "Lømo" in Vinstra exploiteerde Berthe de koffie ruimte op de 1e verdieping en Knut had een kleermakerswerkplaats op de andere verdieping. Ze waren al op leeftijd, zij was 41 en hij was 53 jaren oud. Hij was al 3 keer getrouwd geweest, voordat hij met Berthe ging.
In 1895 waren er in de gemeente Nor-Fron 4 overnachtingsmogelijkheden. In 1904 waren dit er al 16, dezelfde hoeveelheid als in de gemeente Sør-Fron.
Berthe Smeby, zoals ze heette voordat ze trouwde, was de kok geweest van het 'Vinstra Hotel' welk werd geopend in 1886. In 1887 hadden Berthe en de eigenaars Rønnaug en Paul nog bezoek van Koning Oscar II, en hij heeft genoten van de kookkunsten van Berthe.
Zij kochten het perceel grond van de eigenaar van het Vinstra Hotell in 1905. Aannemelijk is dat op advies van Paul E. Hvattum ze zijn gekomen op de bouw van een Privathotel. De bedoeling was dat zij geen directe concurrent zouden zijn van Het Vinstra Hotell, maar meer een goede aanvulling van het markt aanbod. Het zal een gelegenheid worden met pension standaard die de lokale behoefte dekt voor overnachtingen en maaltijd serveringen, en die in mindere mate een plaats was voor de rijbaan- en spoorweg reiziger.
In 1905 wordt aan de bouw van het Privathotel begonnen en is vrij snel gereed voor de eerste gasten. Het gebouw telt 2 etages en een kelder en waren 10 slaapplaatsen. Tussen de vele gasten kwamen er velen uit het Vinstra dal. Zij kwamen naar Vinstra om het graan te laten malen bij ‘Loholet’ en om handel te drijven. Het is ca. 30 km om van het bergdorpje Skåbu naar Vinstra te komen en dat was in die tijd een grote afstand. Veel mensen bleven daarom in Vinstra overnachten. Ook voor belangrijke kerkelijke gebeurtenissen in Vinstra werd een verblijf bij Amundsen op prijs gesteld. Velen kwamen te voet naar Vinstra, en dan was het niet praktisch om dezelfde dag weer terug te lopen.
Berthe en Knut Amundsen dreven dit hotel; hadden wat landbouwgrond en hielden een tijdlang zowel koeien, varkens als kippen en een kat om de muizen weg te houden. De schuur voor de dieren was vlakbij de brug. Ook was Knut Amundsen nog steeds actief als kleermaker. Beneden in de tuin bij de rivier Lågen was een houten huisje ‘Byhre Bad’ sinds 1901. Hier kon de bevolking en de reiziger een ‘stortbad’ nemen en zich verzorgen. In 1909 heeft Knut Amundsen dit badhuis overgenomen. Berthe met was met haar ervaring in het hotelwezen voornamelijk verantwoordelijk voor het hotel. Er zijn veel vrouwen in het hotelwezen te vinden, maar zij was zondermeer de meest bekende hoteldame in de verre omstreken.
Het ging goed met het Amundsen Privathotel vooral toen er steeds meer toeristen kwamen. Vooral treinreizigers die naar Vinstra kwamen, en dan verder wilden gaan naar Skåbu of naar Sikkilsdalen en de Jotunheimen bleven graag overnachten.
10 jaar na de oprichting van het Amundsen Privathotel stierf kleermaker Knut Amundsen op de 10e augustus 1915. Berthe dreef nu alleen het hotel. Dochter Margit wilde meer met het hotel doen en zij kreeg het voor elkaar dat het hotel werd uitgebouwd en gemoderniseerd. Vanaf 1926 was het praktisch enkel Margit die het hotel runde. In 1930 nam Margit het hotel volledig van haar moeder Marthe over toen zij stierf op 22 maart. De overdracht som was NOK 15.000,-.
In 1929 kwam een nicht van Margit in dienst als kok. Zij heette Jenny Haukåsveen en kwam van Ringsaker. Iets later kreeg zij een dochter genaamd Aud, geboren 10 juni 1929. Aud werd grootgebracht bij Amundsen en kreeg ook de naam Amundsen als achternaam. Jenny is hier de kok geweest voor vele jaren en was verloofd met Paul Løkken uit Sødorp. Hij stierf aan tuberculose voordat ze hadden kunnen trouwen. Van loop tot tijd trouwde Jenny met iemand uit het Telemark district en vertrok.
Amundsens Hotell 1939
Margit’s droom om een vernieuwd Amundsen Hotell te beginnen werd na ca. 25 jaar gerealiseerd. Zij gaf de architect Øivind Lande uit Lillehammer de opdracht het hotel aanzienlijk te vernieuwen. De financiering was geregeld en aannemer Anders Haverstad in Ringebu kreeg de opdracht voor de verbouwing. In 1939 kreeg Vinstra en nieuw en modern hotel met 14 kamers en totaal 25 slaapplaatsen; een moderne inrichting; centraal verwarming en warm en koud water in iedere kamer. Het oude naambord ‘K. Amundsens Privathotel’ wordt vervangen door ‘Amundsen Hotell’ en deze komt boven de ingang te hangen.
Oorlog 1940-1945
In de lente van 1940 kreeg het Amundsen Hotell twee keer met schade te maken. De eerste keer werd door een Duitse jachtbommenwerper een bom gegooid bij de rijksweg 50 een beetje noordelijker van de spoorbrug. Alle ramen aan de ene kant van het hotel sprongen stuk op 1 raam na. Precies achter dit raam stond een vrouw naar buiten te kijken. Een aantal dagen later, op 24 april naderde de Duitse strijdkrachten Vinstra. Noorse ingenieurs hebben toen de brug ‘Sundbrua’ opgeblazen. Toen gingen alle ramen met kozijnen en al aan de andere kant van het hotel eruit, en was de schade groot. De schade werd in de zomer van 1940 weer hersteld. Toen kon het hotel weer open gaan.
Het Koninklijk Amundsen Hotell
De Noorse koninklijke familie kwam met Pasen 1946 voor het eerst bij het Amundsen Hotelll op doorreis naar hun vakantieverblijf in Sikkilsdalen. De Koninklijke familie zou met de nachttrein in Vinstra arriveren en dan lopen van het station naar het Amundsen Hotell. Bij het Amundsen Hotell wilden zij ontbijten, voordat zij met de auto zouden verder gaan naar Skåbu en vandaar weer verder met een rupsvoertuig naar hun verblijf in Sikkilsdalen. Iedereen in Vinstra wilden de geliefde Koninklijke familie zien en ze begroeten. Zodoende was het een drukte van jewelste langs de wandelroute van het treinstation naar het Amundsen Hotell. Er werd muziek gespeeld door de lokale muziekvereniging ‘Vinstra Musikklag’ en er werden volksliederen gezongen.
Binnenshuis had Margit Amundsen het druk en was licht nerveus. Een koninklijk ontbijt verzorgen was geen dagelijkse bezigheid. Natuurlijk ging alles goed en heeft zij de komende 40 jaar vele keren met Pasen het ontbijt voor het Koninklijk huis mogen verzorgen. Niet alleen het ontbijt, maar ook het avondeten verzorgde zij vele keren op de 2e paasdag. De koninklijke familie ging dan weer richting huis en nam ’s avonds na het avondeten de nachttrein. Er was een speciale slaapwagon voor het Koninklijk huis aan de trein gekoppeld om de reis zo comfortabel mogelijk te maken. Het avondeten viel bij de Koninklijk familie erg in de smaak. Veelal was dit zalm als voorgerecht; wild zoals rendiervlees of het gevogelte ‘ripe’ ( is een vogel die je hoog in gebergten kunt vinden) als hoofdgerecht, en bijna altijd crème met ‘moltes’ (lokale vrucht welk wild groeit in de hoogvlaktes) als dessert. Het was een hartelijke relatie tussen de gastvrouw van Amundsen en het Koningshuis en ze hadden vele vriendelijke persoonlijke gesprekken met elkaar.
De bouw van een grote waterkracht centrale zorgden ervoor dat het Amundsen Hotell vele jaren goede zaken deed. In 1947 werd met de bouw begonnen en heel Vinstra profiteerde ervan. Vinstra werd een belangrijke handelsplaats met veel winkels, en ook kwam er de school voor middelbaar beroeps onderwijs.
Margit Amundsen heeft het hotel tot 1974 gerund. Zij droeg het hotel over aan Jan en Svein Muri, de zonen van Aud Amundsen en Martinius Muri. Aud en Martinus hadden een hotel laten bouwen in Olden: Het Olden Fjordhotell. Uiteindelijk bleven de zonen in Olden om het Fjordhotell te runnen, en de ouders Aud en Martinius Muri gingen naar Vinstra en bedreven het Amundsen Hotell. Margit Amundsen is uiteindelijk gestorven op 25 maart 1984.
